2 cale – ile to dn? Tabela przeliczeniowa średnic rur

Rura 2 cale to DN50, a jej rzeczywista średnica zewnętrzna w normie ISO/EN wynosi 60,3 mm. Oznaczenie calowe dotyczy gwintu rurowego, dlatego nie równa się fizycznemu przelotowi rury. W dalszej części artykułu znajdziesz tabelę przeliczeń oraz różnice między normami DIN, ISO i ASTM.

Ile DN ma rura 2 cale?

Para 2 cale – DN50 to jedna z najczęściej spotykanych pozycji w instalacjach wodnych, grzewczych i przemysłowych. W systemie gwintów rurowych BSP według normy ISO 7 / EN 10226 calowy zapis opisuje rozmiar przyłącza, a nie wewnętrzny otwór rury. Dla DN50 średnica zewnętrzna rury stalowej według ISO 4200 / EN 10220 wynosi 60,3 mm, a według amerykańskiej normy ASTM A53 jest to 60,33 mm.

Różnica między dwoma calami, czyli 50,8 mm, a rzeczywistą średnicą zewnętrzną wynika z umownego charakteru DN. Wartość nominalna wskazuje wielkość zbliżoną do przelotu, ale grubość ścianki fizycznie go zmniejsza. Z tego powodu przy doborze złączek, uszczelek czy wsporników sprawdza się zawsze średnicę zewnętrzną, a nie tylko DN.

2 cale to DN50, a średnica zewnętrzna rury stalowej wg ISO/EN wynosi 60,3 mm.

Tabela przeliczeniowa średnic rur i cali

W instalacjach z gwintem rurowym BSP według ISO 7 / EN 10226 regularnie powtarza się kilkanaście rozmiarów. Poniższe zestawienie pokazuje średnice zewnętrzne rur stalowych według ISO 4200 / EN 10220 z porównaniem do norm DIN i ASTM.

Do szybkiego oszacowania można zastosować wzór Cale = DN / 25,4, bo jeden cal to dokładnie 25,4 mm. Cal należy do systemu imperialnego, natomiast DN i średnice ISO podaje się w systemie metrycznym. Dla DN50 wynik to około 1,97 cala, co w praktyce zaokrągla się do 2 cali, jednak w zamówieniach lepiej posługiwać się gotowymi tabelami przyporządkowania gwintów.

Rury z tworzyw PP-R, PE i PEX oraz rury miedziane oznacza się rzeczywistą średnicą zewnętrzną w milimetrach. Przykładowo rura PP-R 20 mm odpowiada orientacyjnie 1/2 cala, PP-R 32 mm – 1 calowi, czyli DN25, a PP-R 63 mm jest bliska 2 calom i DN50. W takich materiałach nie stosuje się wartości calowej bezpośrednio na ściance, dlatego zawsze należy porównać fi z dokumentacją techniczną.

W instalacjach z tworzyw sztucznych istotnym parametrem bywa też SDR, czyli stosunek średnicy zewnętrznej do grubości ścianki. Dla rury o średnicy 200 mm i ściance 10 mm SDR wynosi 20. Im mniejsza wartość SDR, tym grubsza ścianka i wyższa wytrzymałość na ciśnienie.

Czym różni się DN, fi i średnica D?

W specyfikacjach technicznych pojawiają się trzy oznaczenia, które łatwo pomylić: DN, fi oraz litera D. DN to wartość nominalna, natomiast fi i D opisują rzeczywisty wymiar zewnętrzny. Rozróżnienie tych pojęć ma bezpośredni wpływ na dobór uszczelek, złączek i wsporników.

Co to jest DN?

Oznaczenie DN zdefiniowano w normie ISO 6708 jako średnicę nominalną wyrażoną w milimetrach, czyli w systemie metrycznym. To europejski odpowiednik amerykańskiego NPS i pełni funkcję etykiety rozmiaru, która ułatwia dopasowanie elementów różnych producentów. Rura DN20 o grubości ścianki 1,5 mm może mieć rzeczywisty przelot 22 mm, a nie dokładnie 20 mm.

Co to jest fi i średnica D?

Symbol fi (φ) oraz litera D odnoszą się do rzeczywistej średnicy zewnętrznej, mierzonej prosto przez środek przekroju. Dla rury DN25 średnica zewnętrzna wynosi 33,7 mm, choć nazwa sugeruje 1 cal, czyli 25,4 mm. Dlatego w zamówieniach armatury istotniejszy jest zapis fi lub OD, a nie sama wartość nominalna DN.

Oznaczenie 1/2 cala opisuje rozmiar gwintu rurowego, a nie fizyczną średnicę wewnętrzną rury.

Jakie normy średnic rur są najczęściej używane?

ISO, czyli Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, oraz niemiecki DIN i amerykańska ASTM porządkują wymiary rur w różnych regionach świata. Norma ISO 4200 i EN 10220 podają średnice zewnętrzne rur stalowych, DIN 2448 dotyczy rur stalowych bez szwu, a ASTM A53 to standard dla rur stalowych w systemie imperialnym NPS. Różnice między tymi zapisami bywają niewielkie, ale mogą decydować o szczelności połączenia.

W przemyśle spożywczym i farmaceutycznym stosuje się dodatkowo DIN 11850, który określa wymiary rur ze stali nierdzewnej oraz tolerancje wymiarowe. W krajach skandynawskich podobną funkcję pełni SMS, czyli Swedish Manufacturing Standard, gdzie dla DN50 średnica zewnętrzna wynosi 51 mm. To o ponad 9 mm mniej niż w ISO, dlatego elementy z różnych standardów nie zawsze są zamienne.

Jak zmierzyć średnicę rury?

Pomiar średnicy rury wystarczy do szybkiej identyfikacji rozmiaru, zanim sprawdzisz oznaczenia na elemencie. Do dokładnego odczytu używa się suwmiarki, natomiast taśma miernicza i linijka sprawdzają się tylko przy mniej precyzyjnych pomiarach.

Jak zmierzyć średnicę zewnętrzną?

Wykonaj następujące kroki, aby poprawnie zmierzyć fi lub średnicę D:

1. oczyść powierzchnię rury z brudu, osadów i smaru,
2. ustaw szczęki suwmiarki prostopadle do osi rury,
3. obejmij zewnętrzną krawędź rury i delikatnie dociśnij narzędzie,
4. odczytaj wynik w milimetrach,
5. powtórz pomiar w trzech różnych miejscach na obwodzie.

Po pomiarze zewnętrznym porównaj wynik z tabelą średnic D, fi lub OD. To najszybszy sposób, aby wstępnie ustalić wartość nominalną DN.

Jak zmierzyć średnicę wewnętrzną?

Do określenia przelotu rury użyj mniejszych szczęk suwmiarki, miernika głębokości lub kalibru wewnętrznego. W używanych rurach osady albo korozja mogą zaburzać powtarzalność wyniku. Węże opisuje się z kole